سرای دانش

انتخاب رشته آگاهانه، ترسیم آینده موفق

دانش آموزان پایه ی چهارم برای انجام یک انتخاب رشته ی موفق نوشتار زیر را حتما بخوانند!!!

بالاخره کنکور تمام شد و هنوز یک مرحله مهم دیگر برای ورود به آموزش عالی باقی مانده است؛ مرحله ای که به اندازه کنکور ارزش دارد؛ مرحله ای که اگر درست از آن نگذریم تمام زحمات شما را بر باد خواهد داد؛ مرحله ای که در آن درس خواندنی وجود ندارد، ولی نیاز به بررسی و مطالعه فراوان دارد. اشتباه بزرگ بعضی این است که اهمیت انتخاب رشته را درک نمی کنند یا به اندازه کافی برای آن وقت و انرژی صرف نمی کنند.

داوطلبان پس از دریافت کارنامه خود ابتدا به دنبال درصد های کسب شده در هر درس و نمرات تراز و رتبه خود می باشند. اولین سؤال آن ها این است که با این رتبه در کدام دانشگاه، شهر یا رشته شانس قبولی دارم؟ آیا می توانم در شهر یا رشته مورد نظر خود قبول شوم؟ در سال گذشته، داوطلبان مشابه شرایط من کجا قبول شدند؟ و سؤالات مشابه دیگری که ذهن داوطلب را به خود مشغول می کند. هدف این است که داو طلب را از هم اکنون نسبت به فرآیند تعیین رشته آگاه کنیم و مراحل مختلف فرآیند تعیین رشته را به او نشان دهیم تا آگاهانه نسبت به انجام آن اقدام نماید.

 

تعیین رشته را به دو دلیل باید انجام دهید:

دلیل اول این است که برای ورود به آموزش عالی باید رشته مورد نظر خود را انتخاب کنید؛ در غیر این صورت نمی توانید وارد دانشگاه شوید. در واقع سازمان سنجش برای شما تعیین رشته نمی کند، بلکه شما خود تان باید این کار را انجام دهید؛

 

دلیل دوم با انتخاب رشته هدف خود را از تعیین رشته مشخص می کنید. داوطلبان اهداف مختلفی برای تعیین رشته دارند. بعضی صرفاً می خواهند وارد دوره آموزش عالی شوند و فرقی زیادی بین رشته ها برای آن ها وجود ندارد. این افراد اگر چه به بعضی از رشته ها گرایش بیشتری دارند، ولی رشته های دیگر برایشان مناسب است.

تعداد دیگری برای اخذ مدرک دانشگاهی این کار را انجام می دهند. آن ها در نظر ندارند استفاده ای از مدرک دانشگاهی بکنند، بلکه فقط داشتن مدرک برای آن ها مهم است.

گروه دیگر، انگیزه ای مالی دارند. آن ها به دنبال کسب در آمد و داشتن زندگی نسبتاً مرفه می باشند و در واقع آینده اقتصادی برای آن ها اهمیت زیادی دارد. تعداد دیگری هستند که به دنبال رضایت اطرافیان بخصوص خانواده خود هستند. آن ها خودشان رشته را تعیین نمی کنند؛ بلکه ا طرا فیان برای آن ها رشته را تعیین می کنند و هدف داو طلب جلب نظر دیگران می باشد.

داوطلبان می توانند به دلایلی که بر شمردیم و به دلایل دیگری انتخاب رشته نمایند؛ ولی بهتر است ابتدا هدف و انگیزه خود را از انتخاب رشته روشن کننددر نظر داشته باشید که انتخاب رشته، شرایط و وضعیت شما را، یعنی شرایط شغلی، وضعیت اجتماعی، وضعیت اقتصادی، شرایط کاری و… را که بعد از فارغ التحصیلی خواهیم داشت و انتظاراتی را که در این رشته از شما دارند، مشخص می کند؛ به عنوان مثال، رشته پزشکی در گروه علوم تجربی بسیار مورد توجه داوطلبان این گروه است و ایده ال اکثر داوطلبان این گروه، پذیرش در این رشته می باشد. تصویر داوطلبان از این رشته، پرستیژ اجتماعی، درآمد بالا و مزایای دیگر می باشد؛ ولی اکثر داوطلبان شناخت کافی در مورد شرایط تحصیلی، طول مدت تحصیل و توانمندی خود برای تحصیل در این رشته ندارند و اگر هم در این رشته پذیرفته شوند، بعد از مدتی که به واقعیت های این رشته واقف شدند، دلسرد و نا امید می شوند.

بعضی از رشته های مهندسی در گروه علوم ریاضی و فنی هم بدین صورت است. رشته هایی هم هستند که داوطلب در آنها استعداد لازم را دارد ولی خودش اطلاعی ندارد؛ لذا سعی کنید رشته های تحصیلی مورد علاقه تان را شناسایی نمایید و انتظاراتی را که در این رشته ها از شما دارند و حتی دروسی را که باید در دانشگاه مطالعه کنید، بشناسید و آگاهانه رشته های مورد نظر خود را انتخاب کنید. یکی از راه های شناخت رشته های دانشگاهی مراجعه به دانشگاهی که رشته مورد نظر در آن تدریس می شود و مشاوره با اساتید و یا دانشجویان در شرف فارغ التحصیلی در رشته مورد نظر می باشد. معمولاً در ایامی که به انتخاب رشته نزدیک است، دانشگاه ها امکاناتی برای آشنایی بیشتر داوطلبان با رشته های موجود در دانشگاه خود فراهم می آورند. اگر هم داوطلب، خود به دانشگاهی مراجعه کند، مسلماً افراد مطلع در این زمینه را پیدا خواهد کرد؛ حتی اگر به افراد فارغ التحصیل در رشته های مورد نظر مراجعه کنید، اطلاعات بسیار خوبی به شما خواهند دادسازمان سنجش آموزش کشور نیز دو کتاب در مورد رشته های دانشگاهی به نام های «معرفی رشته های دانشگاهی» و «فرصت برابر» به چاپ رسانده است که هر یک به معرفی رشته های دانشگاهی می پردازند. پس قدم بعدی در انتخاب رشته، آشنایی با رشته های دانشگاهی و شرایطی است که طی چند سال تحصیل در دانشگاه در انتظار شماست، شرایط ادامه تحصیل در رشته مورد نظر و شرایط کاری بعد از فارغ التحصیلی می باشد. هر چه بیشتر اطلاعات در مورد رشته های مورد نظر خود کسب کنید، آگاهانه تر می توانید انتخاب رشته کنید و در آینده کمتر با موارد غیر منتظره بر خورد می کنید و کمتر از انتخاب خود پشیمان می شوید.

 

انتخاب شهر محل تحصیل برای داوطلبان اهمیت زیادی دارد. اکثر داوطلبان یا تهران یا شهر محل سکونت خود را به عنوان شهر محل تحصیل انتخاب می کنند. انتخاب شهر دیگر، یعنی تحصیل در شهر دیگری برای چندین سالی که تحصیل ادامه دارد. شاید اکنون از اهمیت آن مطلع نباشید، ولی پس از پذیرش در شهر انتخابی، احتمال دارد به مشکلاتی بر خورد کنید که قبلاً هم تصور آن را نکرده اید. هزینه های زیاد رفت و آمد بین شهر محل سکونت و شهر محل تحصیل، اقامت در خوابگاه دانشجویان یا پیدا کردن محل سکونت، اختلاف فرهنگی بین شهر محل سکونت و شهر محل تحصیل، جدا شدن از خانواده و امکاناتی که در خانواده فراهم بود و به تنهایی زندگی کردن و سایر موارد مشابه، از جمله این مشکلات است. با آگاهی داوطلبان از این مشکلات آن ها می توانند به سهولت و بدون مشکل خاصی در شهر جدید به تحصیل خود ادامه دهند؛ ولی برای اکثریت داوطلبان چنین نیست و با شرایط جدیدی مواجه می شوند که برایشان خوشایند نیست و خود و خانواده خود را دچار درد سر های زیادی می کنند. برای تعدادی از داوطلبان، تغییر شهر امکان ندارد؛ چون خانواده اجازه تغییر محل تحصیل را به آن ها نمی دهد. این موضوع در بین داوطلبان دختر که پدر آن ها اجازه ادامه تحصیل در شهر دیگری را نمی دهد وجود دارد. بعضی از داوطلبان در شهر های دیگر، دارای امکاناتی (مانند داشتن اقوام در آن شهر) هستند که سکونت آن ها را آسان می کند. برای بعضی از داوطلبان شهر های نزدیک به محل سکونت شان مطلوب است و می توانند در رفت و آمد بین محل سکونت و محل تحصیل باشند. موارد بر شمرده، مشکلاتی است که احتمال دارد داوطلب با آن ها مواجه شود و هدف ما آگاهی داوطلب از انتخاب شهر محل تحصیل می باشد. شرایط برای هر داوطلب منحصر به خود اوست و از داوطلبی به داوطلب دیگر فرق می کند.

بعد از نام رشته و شهر در رشته، نام دانشگاه مطرح می شود؛ به عنوان مثال، در شهر تهران چندین دانشگاه وجود دارد. داوطلب با توجه به نام شهر و رشته، اکنون به دانشگاهی که این رشته در آن ارائه می شود نیز باید توجه کند. داوطلب در شهری مثل تهران به کدام دانشگاه می خواهد برود؟ معمولاً در این قسمت داوطلبان چندان مشکلی ندارند؛ چون با دانشگاه ها آشنا هستند و جمع آوری اطلاعات در مورد هر دانشگاه که در تهران مستقر است، چندان مشکل نیست و اکثر داوطلبان به راحتی می توانند در مورد انتخاب دانشگاه تصمیم بگیرند.

در دفترچه شماره 2 راهنمای انتخاب رشته تحصیلی آزمون سراسری که توسط سازمان سنجش آموزش کشور در زمان انتخاب رشته منتشر می شود. رشته های تحصیلی در دوره های مختلف به دو دسته متمرکز و نیمه متمرکز تقسیم شده است.

معمولاً اکثر واجدان انتخاب رشته، داوطلب انتخاب رشته در دوره های روزانه می باشند. دوره های روزانه، دوره هایی هستند که کلاس های آن ها به صورت معمول در طی روز برگزار می شود و داوطلبان علاقه مند هستند که رشته های خود را از این دوره انتخاب کنند. در جداول مندرج در دفترچه شماره 2 ( راهنمای انتخاب رشته های تحصیلی آزمون سراسری ) کد رشته ها همراه با نام رشته، گرایش رشته و ظرفیت هر رشته، جنس پذیرش در آن رشته و در صورت لزوم توضیحات مربوط به رشته درج شده است. در واقع اطلاعات مورد نیاز داوطلب که شامل رشته، شهر، دانشگاه می باشد، در این جداول مشخص شده است و توجه کنید که برای هر رشته یک عدد به نام کد رشته درج شده است که در مراحل بعدی به آن خواهیم پرداخت. رشته ها، شهر ها و دانشگاه های مطلوب برای داوطلبان در دوره روزانه می باشد.

در دفترچه راهنمای انتخاب رشته پس از پایان رشته های تحصیلی دوره روزانه، رشته های تحصیلی مناطق محروم که دارای شرایط خاص می باشد معرفی شده است؛ به داوطلبان توصیه می شود که از این شرایط آگاه شوند. رشته های تحصیلی کاردانی مراکز تربیت معلم نیز دارای شرایط مندرج در این دفترچه می باشد که همانند رشته های تحصیلی مناطق محروم، داوطلبان باید از آن ها اطلاع حاصل نموده و سپس مبادرت به انتخاب رشته نمایند. دوره های روزانه دارای رشته های تحصیلی به صورت نیمه متمرکز بوده که قبلاً آن ها را بررسی نمودیم؛ همچنین مراکز تربیت معلم نیز دارای رشته های نیمه متمرکز می باشند.

در این جا معرفی دوره های روزانه به پایان می رسد و معرفی رشته های تحصیلی دوره های شبانه آغاز می شود. همان طور که از اسم این دوره ها مشخص است، کلاس های آن در ساعات مورد نظر دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی تشکیل می شود و شاید با ساعات کلاس های دوره روزانه متفاوت باشد و دارای شهریه می باشند. بعضی از رشته های مطلوب مورد نظر داوطلبان در دوره های شبانه می باشد. حتماً این رشته ها را مطالعه نموده و با توجه به شهر و دانشگاه رشته های مورد نظر خود را انتخاب کنید. رشته های دوره شبانه دارای شرایطی می باشند که ممکن است با دوره روزانه متفاوت باشد؛ پس به این شرایط توجه کنید.

چند سالی است که دوره های نیمه حضوری در دانشگاه ها راه اندازی شده است که تعداد محدودی رشته و دانشگاه در این دوره ها دانشجو می پذیرند. همان طور که از اسم این دوره ها بر می آید. تعداد کلاس های آن محدود بوده و دانشجو صرفاً در کلاس ها برای رفع اشکال حاضر می شود. شرایطی هم برای این دوره در دفترچه شماره 2 ذکر شده است که داوطلبان باید آن ها را مطالعه کنند

در دوره های مجازی یا آموزش الکترونیکی، همان طور که از اسم آن ها بر می آید، دانشجویان از کامپیوتر و اینترنت استفاده می کنند و از این طریق با استادان خود ارتباط بر قرار می کنند و در کلاس شرکت می نمایند؛ لذا داوطلبان باید دارای کامپیوتر و اینترنت پر سرعت باشند. سایر ضوابط این دوره ها در دفترچه شماره 2 ذکر شده است.

دوره های بین المللی، دوره هایی هستند که دانشجویان برای ادامه تحصیل در داخل کشور و با همکاری دانشگاه های خارج از کشور، ادامه تحصیل می دهند. پذیرش دانشجو در این دوره ها به روش نیمه متمرکز بوده و داوطلبان باید شرایط و ضوابط موسسات ذی ربط را در دفترچه شماره 2 راهنمای انتخاب رشته های تحصیلی آزمون سراسری مطالعه کنند.

دوره های دانشگاه پیام نور دارای تعداد زیادی رشته و با ظرفیت های مناسب می باشد و خیلی هم مورد توجه داوطلبان است. در این دوره ها، بر خلاف دوره های دیگر، انتخاب رشته باید بر حسب محل اقامت یا اشتغال باشد؛ لذا داوطلبان با توجه به محل اقامت یا اشتغال خود و با در نظر گرفتن جداول مندرج در دفترچه شماره 2، رشته های خود را انتخاب می نمایند و داوطلب نمی تواند هر مرکز یا واحد دانشگاهی را انتخاب نماید، بلکه از مراکزی رشته های خود را انتخاب می کند که در محل اقامت یا اشتغال وی باشد. دانشگاه پیام نور دارای رشته نیمه متمرکز تربیت بدنی و علوم ورزشی نیز می باشد که همان ضوابط رشته های نیمه متمرکز را دارد.

رشته های تحصیلی مؤسسات غیر انتفاعی رشته هایی هستند که سال به سال توسعه یافته و بیشتر مورد توجه داوطلبان قرار می گیرند. با توجه به اینکه این مؤسسات در شهر های زیادی وجود دارد، انتخاب این رشته ها برای تحصیل می تواند برای داوطلبانی که به شهر محل تحصیل اهمیت می دهند، انتخاب خوبی باشد. تحصیل در این نوع مؤسسات همانند دوره روزانه است؛ اما شرایط خاصی هم دارند که داوطلبان باید به آنها توجه کنند. توجه کنید که در این مؤسسات باید شهریه پرداخت کنید؛ به همین خاطر بهتر است برای آگاهی از هزینه تحصیل در آنها به جداول مربوط به چگونگی پرداخت شهریه در دفترچه شماره 2 توجه خاص کنید.