سرای دانش

اضطراب

اضطراب بخاطر امتحانات

همه ما با اضطراب امتحان آشنا هستیم. هنگام امتحان احساس می کنیم ضربان قلب مان افزایش یافته، کف دست های مان عرق کرده است و همه چیز را فراموش کرده ایم. فکر کردن برای مان مشکل تر می شود و دیگر نمی توانیم به سوال ها پاسخ دهیم.

اضطراب امتحان یکی از رایج ترین مشکلات دانش آموزان به شمار می رود و 50 درصد از کودکان و نوجوانان به آن مبتلا می شوند. چوناضطراب امتحان معمولا عملکرد امتحان را مختل می کند، جای تعجب نیست که پیشرفت تحصیلی دانش آموزانی که دچار اضطراب امتحان می شوند، به طور چشمگیری پایین تر از همسالانی است که اضطراب امتحان ندارند. افزون بر این، دانش آموزانی که امتحان دارند از لحاظ شناختی و اجتماعی خودشان را بی کفایت می دانند، احساس خود ارزشمندی کمتری می کنند و در مقایسه با سایر دانش آموزان، نگرانی ها و ترس های بیشتری را که به امتحان ربطی ندارند، گزارش می کنند. در واقع اضطراب امتحان نوعی اشتغال فکری است که به وسیله خودآگاهی، شک به خود و کم ارزش شمردن خود مشخص می شود. این اعمال هم روی رفتار آشکار و هم روی واکنش های فیزیولوژیک اثر می گذارد.

متخصصان، اضطراب امتحان را مرکب از دو جزء نگرانی و هیجان پذیری دانسته اند که جزء نگرانی را مسوول کاهش عملکرد و اشتغالات فکری فرد می دانندکودکان و نوجوانان مبتلا به اضطراب امتحان، همواره هنگام گذراندن امتحان می ترسند که به طور منفی ارزشیابی شوند. ترس از ارزیابی منفی، در بسیاری از این کودکان، منحصر به موقعیت امتحان نمی شود بلکه در محیط هایی غیر از مدرسه نیز به وقوع می پیوندد. تقریبا 50 درصد کودکان دارای اضطراب امتحان از این که زیر ذره بین دیگران قرار گیرند، در رنج هستند. اضطراب امتحان برای تعدادی از کودکان، نشانگر فوبی (ترس) خاص از موقعیت های امتحان یا واکنش اضطراب نسبت به جدایی از والدین است.

عوامل فردی و شخصیتی موثر در ایجاد اضطراب امتحان
عزت نفس:
عزت نفس میزان ارزش و اعتباری است که یک فرد در زمینه های مختلف زندگی، بویژه خانوادگی، تحصیلی، اجتماعی و جسمانی برای خود قائل است. دانش آموزان دارای عزت نفس بالا توانایی برخورد شایسته با امتحان و مشکلات آن را در خود می بینند. در مقابل دانش آموزان دارای عزت نفس پایین به دلیل عدم اعتماد و اطمینان به توانایی های خود در موقعیت های اجتماعی، عملکرد ضعیفی را ارائه می دهند. دانش آموزانی که خود را دست کم بگیرند و به توانایی های خود اعتماد نکنند، در آن ها اضطراب به وجود می آید. آنان فکر می کنند که از عهده حل مسائل برنمی آیند، با کوچک ترین دگرگونی در موقعیت امتحان، خود را می بازند و نمی توانند سازگاری حاصل کنند.

هوش:
شواهد نشان می دهد که بین هوش و اضطراب امتحان رابطه معناداری وجود داردکودکان دارای بهره هوشی متوسط در مقایسه با کودکان دارای بهره هوشی بالا و پایین از اضطراب بیشتری رنج می برند.

عدم آمادگی:
در واقع دانش آموز برای این که بتواند مطلبی را یاد بگیرد، باید آمادگی کافی داشته باشد و گاه اضطراب امتحان به خاطر نداشتن آمادگی کافی امتحان دهنده است. به طوری که هر اندازه میزان آمادگی پایین تر باشد، اضطراب، شدیدتر خواهد بود. آمادگی کافی برای دادن امتحان بسیار مهم است. خوب آماده شدن برای امتحان یعنی اطلاع کافی از مطالبی که در جلسه امتحان لازم است.

روش های مطالعه نادرست:
مطالعات بسیاری نشان داده است که دانش آموزان دارای اضطراب امتحان بالا در مقایسه با دانش آموزان دارای اضطراب امتحان پایین یا اندک به طور معناداری کمتر از روش های علمی و درست مطالعه استفاده می کنند و در این زمینه مهارت بسیار پایینی دارند. لازم است که برای بهبود پیشرفت تحصیلی دانش آموزان روش های مطالعه دانش آموزان دارای اضطراب امتحان اصلاح گردد.

نقش والدین در اضطراب امتحان
روش های تربیتی والدین و چگونگی محیط خانواده نقش بسزایی در اضطراب دانش آموزان هنگام امتحان دارد. روش های تربیتی آمرانه و مستبدانه با ایجاد اضطراب عمومی در فرزندان به صورت کلی و اضطراب امتحان به صورت خاص همراه است. چنانچه گاهی سخت گیری بیش از حد والدین و شیوه انضباطی خشک و انعطاف ناپذیر آن ها علت اساسی ایجاد اضطراب در دانش آموزان است. در مقابل والدینی که به شیوه ای آزادمنشانه و متعادل زندگی می کنند، سعی دارند در برخورد با فرزندان شان از یک نوع روش مطلوب تربیتی بهره گیرند و از ابزار ایجاد انگیزه، ترغیب مناسب و تشویق بیشتر در نحوه فعالیت و تلاش فرزندان شان استفاده کنند. طبیعی است که این روش درست تربیتی نه تنها موجب افزایش اضطراب امتحان نمی گردد بلکه یک نوع جو عاطفی را در خانواده حاکم می سازد و موجبات اعتماد به نفس را برای دانش آموزان فراهم می نماید.

اضطراب شب امتحان