سرای دانش

استرس و اضطراب تحصیلی در بین دانش آموزان

کنترل استرس و اضطراب در دانش آموزان

در جامعه ی مدرن امروزی استرس به امری شایع میان تمام افراد تبدیل شده است. به طوریکه نه تنها بزرگسالان از این موضوع رنج می برند، بلکه استرس در بین نوجوانان و کودکان نیز شایع است و یکی از اصلی ترین دلایل مشاوره های پزشکی با روانشناسان را موضوع استرس نوجوانان تشکیل می دهد. در این مطلب قصد داریم به توضیح در مورد استرس تحصیلی بپردازیم.

انواع اضطراب تحصيلی

1-اضطراب تسهيل كننده يا تسريع كننده

ميزان متوسط اضطراب و فشار موجب تسهيل كاركردفرد مي شود.

2-اضطراب ناتوان كننده

اگر اضطراب از حد معيني فراتر رود باعث پريشاني، عدم تمركز، احساس درماندگي،‌ اختلال ذهني،‌ شناختي و رفتاري /جسمي مي گردد.

عملكرد ضعيف افراد مضطرب تنها به نقايص شناختي مربوط نمي شود. دراين افراد اضطراب مي تواند مربوط به شايستگي و صلاحيت انجام امتحان ، نقص درروش هاي مطالعه و كمبود مهارت هاي امتحان باشد.

در اضطراب امتحان متغيرهاي زيادي مؤثر مي باشد كه در اين ميان اضطراب عمومي و كلي مهم تر مي باشد.

استرس و اضطراب تحصیلی در بین دانش آموزان

عوامل مؤثر در ميزان اضطراب امتحان

· تنبيه كودك به واسطه ي نمره ي كم

· انتظارات معلم

· مهارت هاي تحصيلي و روش هاي مطالعه

· دشواري امتحان

· شرايط برگزاري امتحان

استرس و اضطراب تحصیلی در بین دانش آموزان

· هوش

· طبقه اقتصادي ،‌اجتماعي

· انگيزه پيشرفت

· نوع شخصيت

عوامل بوجود آورنده ي اضطراب امتحان

-1 فردي:

· انتظار بيش از حد از خود

· ضعف اعتماد به نفس

· عدم باور مثبت نسبت به موفقيت

· رقابت بيش از حد

· عدم آمادگي و برنامه ريزي لازم

· عدم تمركز بر امتحان و درس خواندن

· شخصيت مضطرب و كمال گرا

· كم بودن انگيزه

· هوش متوسط

-2خانوادگي:

· سخت گيري بيش از اندازه

· عدم حمايت و تشويق

· والدين مضطرب

· اختلافات خانوادگي

· رقابت غير منطقي

· تهديدهاي بي مورد

· توجه بيش از حد به مسايل تحصيلي فرزند

· الگوهاي خشك فرزند پروري

· سرزنش و تنبيه

· وضعيت اقتصادي پايين

· عدم تشويق

 

-3عوامل مدرسه اي:

· انتظارات غير واقعي آموزگاران

· محيط نامناسب امتحان

· مقررات خشك

· نوع پرسش هاي امتحان

· ايجاد رقابت هاي ناسالم

· عدم توجيه دانش آموزان براي امتحان

· عوامل مزاحم مثل سر و صدا و نور

· تهويه ي نامناسب

 نشانه ها و علايم اضطراب امتحان:

· ناراحتي هاي گوارشي،‌ آشفتگي معده،‌ سرگيجه، بي اشتهايي، حالت تهوع

· تپش قلب، بي خوابي، تنگي و كوتاهي نفس

· لرزش در صدا، ضعف، عرق كردن

· لكنت زبان،‌ خشكي دهان

· عدم تمركز، ضعف خود پنداره، آشفتگي ذهن، ارزيابي غلط از توانايي هاي خود، افت تحصيلي، بيزاري از مدرسه، خطاهاي ادراكي، حواس پرتي، هيجانات افراطي، كاهش سيستم ايمني بدن

چند توصیه به والدین برای کاهش استرس فرزند

آن چه در ابتدا انتظار می‌رود والدین بدان عمل کنند، اهمیت دادن به ترس‌ها و نگرانی‌های فرزندان است. هیچ ‌گاه نباید ترس و نگرانی‌های فرزند را به مسخره گرفت.
· به صحبت‌های فرزند خود با دقت گوش کنید و با او همدلی کنید.
· به فرزند خود نشان دهید از این که او این قدر نگران است، شما نیز ناراحت هستید و سعی دارید عامل ترس و نگرانی را از بین ببرید.
· اجازه دهید فرزندانتان در مورد عامل استرس به راحتی با شما صحبت کند و از احساسات خود بی پرده با شما سخن بگوید.
· داشتن آرامش در زمان آزمون24 ساعت قبل از آن، به بالا رفتن موفقیت تحصیلی در دانش آموزان کمک می‌کند و بهترین راه جلوگیری از نگرانی، مطالعه مستمر در طول سال تحصیلی است.

· والدین به هیچ وجه نباید در زمان امتحانات، دانش آموز را تحت فشار قرار دهند و او را وادار به زیاد درس خواندن کنند. امتحانات در واقع ملاک و معیار تشخیص رشد علمی برای هر دانش آموز است و در یک یا دو شب هیچگاه نمی‌توان مطالب یکساله را فرا گرفت.
· به والدین توصیه می‌شود که با وارد کردن فشار روحی به دانش آموز در موقع امتحانات استرس و اضطراب در آنان ایجاد نکنند.
· در بین فراگیری علمی دانش آموزان تفریح نیز لازم است و این در حالی است که برخی والدین دانش آموز را در خانه حبس کرده تا مبادا نمره امتحانی آنان کم شود.
· دانش آموزانی که در موقع امتحانات ازخواب شبانه مناسبی برخوردار نیستند، ضریب یادگیری خود را کاهش می‌دهند.

چند پیشنهاد ساده:

»محیط خانه را به مکانی امن و دوست داشتنی تبدیل کنید و سعی کنید هر روز چند ساعتی را به فرزند خود اختصاص بدهید، به گونه ای که کودک در خانه و در میان اعضای خانواده احساس آرامش و امنیت بکند. کودک را تشویق کنید از مشکلات، عوامل استرس زا و نگرانی هایش با شما سخن بگوید. به او اطمینان بدهید که شما می توانید دوست خوب و مفیدی برای او باشید و به حرف های کودک گوش بدهید و از خلال حرف های او سعی کنید علل و عوامل بوجود آورنده این پدیده را بشناسید.

 سعی کنید کودک را برای پذیرش وقایع استرس زای احتمالی مثل تغییر مدرسه یا جدایی از یک دوست آماده کنید. از این رو کودک را تشویق کنید در مورد آن چه رخ خواهد داد از شما سؤال کند تا ترسش در مورد وقایع ناشناخته ای که تصور می کند او را تهدید می کنند برطرف شود. اما به یاد داشته باشید که حرف زدن و توصیه بیش از حد در مورد یک واقعه می تواند از خود آن مسأله استرس زا تر باشد.

 سعی کنید به کودک کمک کنید بر اعتماد به نفس پایین خود و در نتیجه ترس و اضطراب از برخورد با دیگران و محیط خارج از خانه فائق آید. از این رو موقعیت هایی فراهم کنید که کودک بتواند در آنها شرکت کند و موفق بشود. (مثلاً بازی های ساده ای که کودک بتواند در آنها برنده بشود.)

 به کودک خود فرصت انتخاب و کنترل زندگی خویش را بدهید. تحقیقات روانشناسان نشان می دهد که مسئولیت دادن و محول کردن وظیفه به کودک می تواند به او در مقابله با شرایط سخت و بحرانی (از جمله شرایط استرس زا) کمک کند.

 برنامه های تلویزیونی را که کودک می بیند، کنترل کنید. دیدن صحنه های خشونت بار و ترسناک می تواند به ایجاد حالت استرس در کودک کمک کند.

 راه حل ها و مهارت های عملی مقابله با استرس را به فرزند خود بیاموزید. مثلاً به او یاد بدهید، هر گاه دچار احساس استرس شدید می شود چند بار نفس عمیق بکشد، چشمانش را برای چند لحظه ببندد و به چیزهای خوب و دوست داشتنی فکر کند.

فرزند خود را به ورزش کردن تشویق کنید.

شیوه‌ های کاهش استرس دانش آموزان

1. دانش آموزان را به انجام کارهای مورد علاقه ترغیب ‌کنید. کارهای دوست داشتنی باعث افزایش ترشح هورمون دوپامین می‌شود و احساس خوبی را در فرد به وجود می‌آورد و تأثیر مثبتی بر سلسله اعصاب و آن بخش از مغز که مسئول حافظه است می‌گذارد.

2. دانش آموزان را به ورزش صحبگاهی مخصوصاً قدم زدن تشویق کنید.

3. توصیه کنید به موقع بخوابند چون استراحت خوب می‌تواند اطلاعات بیشتری را به حافظه بازگرداند.

4. آنها را به داشتن هدف و برنامه ی منظم برای مطالعه ترغیب کنید.

5. از سرزنش کردن بچه‌ها بپرهیزید. رفتار و گفتار شما نباید به گونه‌ای باشد که باعث تحقیر دانش آموز شود. این امر باعث کاهش اعتماد به نفس و ایجاد استرس و اضطراب می‌شود.

6. فراهم آوردن موقعیت‌هایی شبیه امتحان با تمام شرایط یک جلسه امتحان قبل از امتحان اصلی در منزل

استرس و اضطراب تحصیلی در بین دانش آموزان

 

منابع :

Kanoon.ir

www.hidoctor.ir

 

media-object

حسن ستاری

خبر بسیار مفید و جالبی بود.ممنون

media-object

هاشم حیدری

مطلب خوبی بود

media-object

سحر علوی

سلام و خسته نباشید مطلب بسیار مفیدی بود.خیلی ممنون

media-object

نرجس مقتدائی

شاید به واقع مهمترین چیزی که باعث اضطراب است ترس از نتیجه باشد. و نتیجه خوب فقط زمانی حاصل می شود که هدف مشخص باشد و در تمام طول مسیر رسیدن به هدف با برنامه حرکت کردن.

media-object

مسعود حمزه

غلبه کردن بر استرس و نگرانی می تواند تأثیر بسزایی در کارهای روزمره داشته باشد و در دانش آموزان در امر یادگیری و اعتماد به نفس می تواند نقش بسیار مهمی را ایفا کند.