سرای دانش

ضرورت تحقیق و پژوهش در کلاس و مدرسه

نقش نظام آموزشی كشور و معلمان در توسعه فرهنگ پژوهش

نقش موثر و سهم بسزاى بخش تحقيقات در روند تحولات جوامع آشکار مى‌شود. تحولات زندگى بشر در قرن بيستم نشان از گسترش روزافزون اهميت علم و تحقيق داشت، بطوریکه کشورهاى صنعتى و در حال توسعه با آگاهى از نقش پژوهش در خلق فنّاورى و شتاب‌دهى براى توسعه، عمده توجه خود را مصروف تقويت و ارتقاى بخش تحقيق نموده‌اند. از اين روست که مى‌توان گفت بين پيشرفت بخش تحقيق و شتاب توسعه فراگير و پايدار در هر کشور ارتباط مستقيم برقرار است. و مقدمه این پیشرفت آموزش تحقیق و پژوهش در مدارس است و این نظام آموزشی است که زیربنای پیشرفت جامعه تلقی می شود از این رو برای نیل به هدف متعالی که همان پیشرفت و شتاب توسعه فراگیر و پایدار است بایستی توجه به بخش تحقیق و پژوهش را از مدارس شروع کرد.

در عصر دانش و نو‌آوری که منبع اصلی رقابت اقتصاد جهانی است نظام آموزشی هر کشور در تلاش است تا دانش تولید شده را در جهت افزایش نو‌آوری بر عهده گیرد. از آنجا که دانش‌آموزان منبع اصلی تولید دانش هستند و اصلی‌ترین دارایی‌های یک کشور به شمار می‌آیند، می‌بایست به شیوه مناسب بر دانش آنها مدیریت شود. برای کسب دانش صرفا آموزش و حضور فیزیکی در مکان‌های آموزشی مهم نیست بلکه پژوهش و تحقیق است که بر میزان علم و دانش می افزاید. پژوهش عامل مهمی ‌در تولید دانش، دانایی و پیشرفت جامعه انسانی است و میزان پژوهش‌های انجام شده در هرجامعه شاخص توسعه یافتگی آن جامعه به حساب می‌آید.

بدیهی است كه پایه و اساس هر اندیشه ای در آموزش و پرورش بستگی به حمایت دست اندركاران تعلیم و تربیت آن كشور دارد كه در ذیل به پاره ای از آنها اشاره می شود:

 

ضرورت تحقیق و پژوهش در کلاس و مدرسه

 

1-نقش نظام آموزشی كشور در توسعه فرهنگ پژوهش در مدارس :    

آموزش و پرورش باید از نظامی پویا برخوردار باشد . به عبارت دیگر، علم و پژوهش در آن نهادینه شده و پژوهش دانش آموزان ، جایگاه و موقعیت واقعی خود را در نظام آموزشی بازیابد. اگر چنین شود حس كنجكاوی و اشتیاق به تحصیل در دانش آموزان تقویت می گردد و استعدادهای بالقوه به بالفعل تبدیل می شود چراكه به فرموده مولای متقیان حضرت علی علیه السلام : (( آموزش در كودكی همچون نقشی برسنگ ماندگار است . ))  

2-نقش معلمان در توسعه فرهنگ پژوهش درمدارس :

 معلمان، نخستین مشعل‌داران پیشرفت فكری دانش آموزان هستند. معلمان مجرب و بادرك و فهم برای پربار كردن هرچه بیشتر درس، در تمام زندگی به دنبال اندیشه ها و مطالب تازه هستند. آنان به دانش آموزان می آموزند كه چگونه علمی فكر كنند. ‌چگونه منطقی بیندیشند، چگونه مشاهده كنند و چگونه مشاهدات خود را منظم نمایند، چگونه حدس بزنند و … معلمان باید بتوانند فعالیت های علمی دانش آموزان را برنامه ریزی و هدایت و روحیه تعاون و هم فكری را در آن ها تقویت كنند. برای نیل به این مهم ، معلمین باید خود پژوهشگر باشند و با جان و دل با دانش آموزان مشاركت و همكاری داشته باشند.

 

ضرورت تحقیق و پژوهش در کلاس و مدرسه

 

3-نقش خانواده در توسعه فرهنگ پژوهش در مدارس :

خانواده به عنوان بستری مناسب كه می تواند استعدادهای دانش آموزان را شكوفا سازد، همیشه از جایگاه مهمی برخوردار بوده است. نقش حمایتی والدین، تشویق ها و همفكری و مساعدت آنان در انجام پژوهش ها می تواند در توسعه فرهنگ پژوهش در بین دانش آموزان نقش به سزایی داشته باشد. در این راستا می توان در آغاز سال تحصیلی، از والدین برای حضور در مدرسه دعوت نمود و آن ها را در كم و كیف پژوهش قرار داد. كلاس های آموزش خانواده، می تواند محلی باشد برای آموزش جذاب و لذت بخش روش های تحقیق. از آن جا كه جهت انجام پژوهش لازم است تا دانش آموزان در خارج از محیط مدرسه نیز به فعالیت بپردازند لذا همكاری والدین در این زمینه ضروری می باشد.

 

ضرورت تحقیق و پژوهش در کلاس و مدرسه

 

4-نقش كتابداران و كتابخانه :

كتابدارانی كه نیاز دانش آموزان را به خوبی درك كرده و همواره به دنبال كتب جدید می باشند و در مواقع لازم با استفاده از شیوه های نوین كتابداری، دانش آموزان را به مطالعه و پژوهش ترغیب می كنند، نقش به سزایی در توسعه فرهنگ پژوهش در مدارس دارند. نظر به اهمیت موضوع لازم است در انتخاب كتابداران دقت لازم صورت گرفته و متولیان امر با آموزش های مستمر، آنان را در امر یاری رساندن به دانش آموزان همراهی نمایند.

 

ضرورت تحقیق و پژوهش در کلاس و مدرسه

5-نقش تبلیغات :

می توان در مدارس نمایشگاهی از پژوهش های انجام شده برپا كرد و برای اصولی ترین پژوهش ها، جوایزی درنظرگرفت. در سطح مناطق و ادارات كل، پژوهش های نمونه در معرض دید عموم قرار گیرد و از دست اندركاران آن قدردانی شود. به منظور تشویق نونهالان و كودكان ، می توان مسابقه ای بین مدارس ابتدایی و به تفكیك پایه های تحصیلی ترتیب داد و همه دانش آموزان را به شركت در آن تشویق و ترغیب نمود. تقدیر و تشكر از والدینی كه در امر پژوهش و همكاری با فرزندان تلاش مۆثری داشته اند می تواند عامل مهمی در گسترش فرهنگ پژوهش در مدرسه باشد . از طریق رادیو و تلویزیون و روزنامه های كثیرالانتشار و یا روزنامه های دیواری مدارس، می توان اولویت های پژوهشی را اعلام و جدول زمانی و چگونگی انجام پژوهش را آموزش داد.

 

media-object

نرجس مقتدائی

پژوهش و خلاقیت کلید تحول در تربیت است.